هپاتيت يكي از شايع‌ترين بيماري‌هاي ويروسي است و با وجوداينكه ويروس‌هاي عامل هپاتيت همگي به بافت كبد حمله مي‌كنند، اما به دليل ساختار ژنتيكي متفاوتشان، منجر به بروز انواع مختلف هپاتيت سي ، بي،اي و دي مي‌شوند. 
هپاتيت سي در اغلب موارد بدون اينكه با نشانه خاصي همراه باشد، كبد را آلوده مي‌كند و بدون اينكه فرد متوجه شده باشد، در مراحل پيشرفته، منجر به سرطان كبد مي‌شود.

ابتلا به اين بيماري از عمده‌ترين علل زمينه‌ساز پيوند كبد در جهان به شمار مي‌رود و درسال گذشته ميلادي نزديك به يك ميليون مورد هپاتيت سي در سراسر جهان گزارش شد.  ویروس هپاتیت «سی» از راه تماس با خون آلوده منتقل می‌شود. ویروس هپاتیت «سی» در محیط خارج از بدن و درون خون خشک شده نیز به مدت سه ماه زنده می‌ماند ولی با جوشاندن در100 درجه سانتی‌گراد و به مدت 5 دقیقه از بین می‌رود. تا قبل از سال 1992 در کشورهای خارجی و قبل از سالهای 1374 و 1375 در ایران، شایع ترین راه انتقال ویروس هپاتیت «سی» استفاده از خون و فرآورده‌های آن بوده است.

بدیهی است که پس از این سالها تمام خون‌ها از نظر انواع بیماری‌های عفونی از جمله هپاتیت «سی» مورد بررسی قرار گرفته و تنها درصورت سالم بودن اجازه تزریق داده می‌شود. دریافت کنندگان مداوم فرآورده های خونی مانند دریافت کنندگان فاکتورهای انعقادی 8 و 9 در بیماران هموفیل و همچنین خون در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه که تحت دیالیز خونی قرار می‌گیرند، ایشان را در معرض خطر جدی ابتلا به هپاتیت «سی» قرار داده است. امروزه     متاسفانه اعتیاد به مواد مخدر تزریقی و تماس با خون افراد آلوده ازطریق استفاده مشترک از سوزن مصرفی، عامل مهمی در ابتلا به هپاتیت «سی» می‌باشد.

در زمان حاضر دارو يا روش درماني خاصي براي درمان و يا تحت كنترل در آوردن اين بيماري ويروسي وجود ندارد، چرا كه تاكنون روشن نبود كه ويروس هپاتيت سي چطور وارد سلول سالم مي‌شود.

متخصصان ژنتيك دانشگاه كلن در آلمان مدتهاست كه بر روي اين ويروس تحقيق مي‌كنند. اين متخصصان معتقدند حضور يا عدم حضور يك پروتئين مشخص درون سلول‌هاي كبد، نقش مهمي در بروز بيماري هپاتيت سي بازي مي‌كند. اين پروتئين كه آن را "نمو" (‪ (Nemo‬نام گذاشته‌اند، هدايت‌كننده يك سيگنال مشخص در سلول‌هاي كبدي است. شناسايي اين پروتئين پژوهشگران را به ساخت دارويي براي تحت كنترل درآوردن هپاتيت سي اميدوار كرده است.

پروفسور "مانوليس پاسپاراكيس" مدير اين طرح ، در مورد نمومي گويد:
"نمو پروتئيني است كه يك مرحله بسيار مهم را درون سلول كنترل مي‌كند. اين پروتئين مثل كليدي است كه يك در مشخص را قفل مي‌كند. تصور كنيد درون هر كدام از سلول‌هاي كبدي دري وجود دارد كه مانع ورود عوامل خارجي به درون سلول مي‌شود و اگر اين در قفل نشود، سلول در برابر حمله عوامل خارجي مثل ويروس‌ها بي‌دفاع مي‌ماند."
عدم حضور ‪ Nemo‬و غيرفعال شدن اين مرحله دفاعي، راه را براي ورود ويروس هاي مختلف از جمله ويروس هپاتيت سي باز مي‌گذارد.

حمله ويروس هپاتيت سي به سلول‌هاي كبدي، تعداد زيادي از سلول‌هاي اين اندام را از بين مي‌برد و در نتيجه بافت كبد براي جبران سلول‌هاي از دست رفته شروع به تقسيم پر سرعت و سلول‌سازي مي‌كند. حالتي كه در طولاني مدت منجر التهاب اين بافت و بيماري مضمن كبد مي‌شود.

اكنون اين سوال مطرح است كه چطور و چه زماني مي‌توان داروي موثري عليه هپاتيت سي تهيه كرد؟

پروفسور پاسپاراكيس مي‌گويد: "در زمان حاضر فقط مي‌توان اميدوار بود و احتمال داد كه در مسير درستي هستيم، اما با قاطعيت مي‌توانم بگويم بسياري از ويروس‌ها با بلوكه كردن اين پروتئين وارد سلول مي‌شوند. ما در مدل‌هاي آزمايشگاهي مان توانستيم ثابت كنيم كه غيرفعال شدن پروتئين ‪ Nemo‬عامل اصلي سرطاني شدن سلول‌هاي كبدي بر اثر حمله ويروس هپاتيت سي است. حال بايد دنبال راهي باشيم كه پروتئين غيرفعال را دوباره فعال كند." با اينكه يافتن اين پروتئين و نحوه عمل آن درون سلولهاي كبدي گام بزرگي در راه شناخت بيماري هپاتيت سي است، اما پروفسور پاسپاركيس و گروه تحقيقاتي او معتقدند دست كم پنج تا ده سال زمان لازم است تا بتوانند به مدل آزمايشگاهيشان را به نسخه داروخانه‌اي تبديل كنند.

عفونت با ویروس هپاتیت «سی» امروزه یک مشکل مهم بهداشتی در سراسر جهان است. امروزه از این بیماری به عنوان یک معضل یاد می‌شود ولی چنانچه اقدامات لازم در جهت کنترل و پیشگیری از آن صورت نگیرد مطمئنا در آینده نزدیک یک فاجعه خواهیم داشت.

افراد در معرض خطر این هپاتیت
1-گروه اول :سابقه  مثبت استفاده از خون و فرآورده های آن مانند بیماران هموفیل، دیالیزی وتالاسمی.2- گروه دوم: سابقه مثبت تزریق خون در سال های قبل ازسال 1374 که خون از نظر هپاتیت «سی» بررسی نمی شده است.3- گروه سوم: افراد معتاد به مواد مخدر تزریقی و یا دارای شرکای جنسی متعدد.4- گروه چهارم: این گروه شامل 30 تا 40 درصد مبتلایان بوده و علت خاصی جهت ابتلای آنان یافت نمی شود.

هپاتیت و اعتیاد
متاسفانه اعتیاد به مواد مخدر تزریقی از علل مهم ابتلا به هپاتیت «سی» می‌باشد. استفاده از سرنگ به صورت مشترک در بین معتادان به مواد مخدر می‌تواند به انتقال انواع عفونت ها از جمله هپاتیت «سی»، «بی» و ایدز منجر شود. البته اعتیاد به کوکائین و استنشاق از راه بینی نیز از راههای انتقال بیماری است. خطر بزرگی که معتادان به مواد مخدر را تهدید می‌کند ابتلا به گونه های مختلف ویروس هپاتیت «سی» است که موجب بروز بیماری با شدت بیشتر است. در این موارد پاسخ به درمان با داروهای ضد ویروسی کم می‌شود.

دکتر فاطمه مافی