كم فشاري خون (HYPOTENSION): هنگامي كه فشار خون 30 ميلي متر جيوه از حد نرمال پايين تر مي آيد، كم فشاري خون ايجاد ميگردد.

نكته: كم فشاري خون نسبي بوده و در افراد مختلف متفاوت مي باشد. مثلا فشار خون 90/50 ممكن است در يك شخص هيچگونه علامت دال بر كم فشاري خون ايجاد نكند اما در برخي افراد ممكن است با فشار خون 100/60 علايم كم فشاري خون بروز يابد.

نكته: فشار خون پايين زماني مشكل ساز ميشود كه ارگانهاي حياتي (قلب، كليه ها و مغز) از اكسيژن و مواد مغذي محروم ميگردند، كه ممكن است به آسيب ديدگي دايم آنها منجر شود.

نكته: در ورزشكاران حرفه اي و در افراد با وزن بدن مطلوب و غير سيگاري معمولا فشار خون بطور طبيعي پايين مي باشد. بنابراين تا زماني كه كم فشاري خون به ارگانهاي بدن صدمه نزند مطلوب ميباشد. چراكه فشار خون پايين پايدار خطر بروز حملات قلبي و سكته را كاهش ميدهد.

نكته: كم فشاري خون در زنان شايع تر است.

علايم كم فشاري خون:

1-احساس سبك شدن سر هنگام برخاستن.
2-سرگيجه.
3-ضعف و خستگي.
4-تاري ديد.
5-غش.
6-درد در قفسه سينه.
7-رنگ پريدگي.
8-گيجي.
9-سر درد وخشكي گردن.
10-بي قراري.
11-تنگي نفس.
12-از دست رفتن هوشياري بطور موقت و گذرا.

علل كم فشاري خون:

1-استرس هيجاني-ترس شديد-درد شديد.
2-كم آبي بدن به علت فعاليت بدني شديد، تعريق شديد، تب، گرمازدگي ،اسهال و يا استفراغ شديد.
3-هموراژ و از دست رفتن خون به دلايل اهداي خون، خونريزي داخلي، خونريزي پس از آسيب فيزيكي و يا بريدگي عميق، تومور، زخمها، عوارض جراحي.
4-التهاب شديد اندامهاي داخلي.
5-ايستادن بدون حركت طولاني مدت.
6-واكنش آلرژيك به برخي داروها و يا تركيبات شيميايي (شوك آنافيلاكتيك)
7-اختلالات سيستم عصبي نظير پاركينسون.
8-برخي عفونت ها مثل نشانگان شوك سمي.
9-از دست رفتن حجم قابل توجه خون(شوك) باعث افت ناگهاني فشار خون ميگردد.
10-مصرف برخي داروها نظير ضد فشار خون، مدرها(ادرار آورها)، ضد افسردگي، آرامبخش ها، كنترل ديابت، ضد درد وقلبي -عروقي.
11-مصرف مشروبات الكلي و برخي مواد مخدر.
12-بيماري آديسون كه در آن غدد آدرنال هورمون كنترل كننده فشار خون را بطور كافي ترشح نميكند.
13-افزايش بيش از حد دما موجب افت فشار خون ميگردد. بخاطر واكنش بدن به گرما كه خون را به سمت عروق سطحي پوست منتقل ميكند.
14- حاملگي.
15-اختلالات قلبي -عروقي. ضعيف شدن عضلات قلب درپي حملات قلبي، عفونت ويروسي و يا تنگي آئورت كه باعث كاهش برونده قلب ميگردد-تند و يا كند بودن ضربان قلب-التهاب برون شامه (پريكارديوم) يا همان پريكارديت كه موجب احتباس مايعات در برون شامه ميگردد-آمبولي ريوي (ايجاد لخته در وريد منتهي به ششها) كه يك مورد اورژانسي و تهديد كننده حيات ميباشد-افزايش بيش از حد انعطاف پذيري و شل شدگي رگها.

نكته: كم آبي خفيف ايجاد خشكي دهان و احساس تشنگي ميكند-كم آبي متوسط باعث كم فشاري خون و ضعيتي ميگردد (سرگيجه و غش پس از تغيير وضعيت از حالت خوابيده و يا نشسته به ايستاده)-كم آبي شديد موجب شوك، نارسايي كليوي، گيجي، اسيدوز، اغما و مرگ ميگردد.

16-مصرف بيش از حد چاي، قهوه و ترشيها.

واكنش آني بدن به كم فشاري خون:

1-افزايش ضربان و قدرت انقباضات قلب كه باعث افزايش حجم خون پمپ شده مي گردد.
2-انقباض وريدها كه سبب ميشود خون بيشتري براي تلمبه شدن به قلب بازگردد.
3-كاهش جريان خون به كليه ها كه باعث كاهش حجم ادرار و افزايش حجم خون ميگردد.
4- شريانچه ها (آرتريولها) منقبض ميگردند تا مقاومت محيطي افزايش يابد.

نكته: هنگامي كه خون كافي به مغز نمي رسد غش و بي هوشي، هنگامي كه خون كافي به قلب نمي رسد درد قفسه سينه(آنژين) و حمله قلبي، هنگامي كه خون كافي به كليه نرسد افزايش سطح اوره وكرآتين خون پديد مي آيند.

كم فشاري وضعيتي و يا ارتوستاتيك:
(ORTHOSTATIC OR POSTURAL HYPOTENSION):

هنگامي كه بدن از وضعيت خوابيده و يا نشسته به وضعيت ايستاده در مي آيد، خون در وريد هاي پا انباشته ميگردد. به همين خاطر رگهاي خوني نسبت به گرانش زمين واكنش نشان داده و منقبض ميگردند، بنابراين فشار خون افزايش يافته و اثر جاذبه زمين خنثي ميگردد. هنگامي كه ما از وضعيت دراز كش و يا نشسته ناگهان به حالت ايستاده در مي آييم و بدن قادر نيست بسرعت خود را با وضعيت ايستاده تطابق دهد كم فشاري خون وضعيتي عارض گرديده و با افت سريع فشار خون و سرگيجه همراه خواهد بود.

علل كم فشاري خون وضعيتي:

1-اختلالات سيستم عصبي مثل نوروپاتي.
2-بستري بودن به مدت طولاني.
3-كم آبي.
4-ضربان قلب نامنظم(آريتمي).
5-ديابت.
6-ناكارآمدي غدد آدرنال.
7-مصرف مشروبات الكل.
8-مصرف مهار كننده هاي كانال كلسيم وغيره.

نكته: فرم ديگري از كم فشاري خون وضعيتي وجود دارد كه در پي ايستادن ثابت و طولاني مدت بروز ميكند كه در آن سرعت ضربان قلب و فشار خون افت كرده و باعث سرگيجه، احساس تهوع، احساس سبك شدن سر و غش ميگردد. در اين حالت سيستم عصبي خود مختار بطور اشتباه با كاهش فعاليت قلب و اتساع وريدها به ايستادن طولاني مدت واكنش نشان ميدهد.

درمان:

بسته به علت ايجاد آن متفاوت است:

1- چنانچه علت كم آبي باشد مايعات و مواد معدني (الكتروليتها) از طريق خوراكي و يا سرم به بيمار تجويز ميشود.
2-چنانچه علت خون از دست رفته باشد به بيمار سرم و يا خون تزريق ميشود.
3-چنانچه كم فشاري به علت تغيير وضعيت باشد، دريافت نمك و آب افزايش داده ميشود- و يا درمان دارويي توصيه ميگردد-و يا جورابهاي واريس براي بيمار تجويز ميگردد. اين جورابهاي وريدهاي پا را تحت فشار قرار داده و از انباشته شدن خون در آنها ممانعت ميكنند.

غش و يا سنكوپ(SYNCOPE)

به بي هوش شدن ناگهاني و گذرا اطلاق ميگردد، كه به علت كاهش موقتي جريان خون به مغز پديد مي آيد.

علل ايجاد غش:

1-كم فشاري خون.
2-ديابت.
3-كم آبي.
4-كم خوني.
5-سردرد ميگرني.
6-پاركينسون.
7-سكته.
8-پر فشاري خون ريوي.
9-تنگي آئورت.
10-قرار گرفتن در ارتفاعات.
11-كاهش قند خون.
12-اختلالات تغذيه اي همچون بي اشتهايي عصبي.
13-اهداي خون.
14-زور زدن زياد در هنگام اجابت مزاج و يا سرفه كردن شديد.
15-خستگي و احساس غمگيني مفرط وشديد.
16-درد و استرس هيجاني شديد.

علايم غش:

1-افتادن.
2-نبض ضعيف.
3-انقباض در عضلات بدن.
4-احساس سبك شدن سر و گيجي.
5-تعريق سرد.
5-رنگ پريدگي.

نكته: غش و يا سنكوپ معمولا پس از 2-1 دقيقه رفع ميگردد اگر چنين نشد بايستي فورا به مركز اورژانس تماس گرفت.

نكته: چنانچه بيمار پس از غش فاقد ضربان و تنفس باشد احتمال سكته قلبي بيشتر خواهد بود.

چگونه با فرد غش كرده برخورد كنيم:

1-بيمار را به حالت خوابيده درآورده و پاهاي وي را 30 تا 50 سانتي متر بالا بياوريد.
2-چنانچه ممكن است هواي تازه را در اختيار بيمار قرار دهيد.
3-با يك حوله مرطوب گردن وصورت مصدوم را تر كنيد.
4-سر بيمار را به پهلو بچرخانيد تا زبان راه تنفسي را مسدود كند.
5-لباسهاي تنگ مصدوم را شل و آزاد كنيد.
6-چنانچه مصدوم پس از 2 دقيقه هوشياري خود رابه دست نياورد. وضعيت تنفس و ضربان قلب وي را بررسي كرده و در صورت لزوم عمليات احيا تنفسي و ماساژ قلب را آغاز كرده و فورا با مركز اورژانس تماس حاصل كنيد.
7-پس از به هوش آمدن مصدوم به وي اطمينان خاطر داده و كمك كنيد به تدريج بنشيند.

هشدار:تا وقتي كه مصدوم كاملا هوشياري خود را به دست نياورده است به وي چيزي نخورانيد.

هشدار: براي به هوش آوردن هرگز مصدوم را تكان نداده و يا به وي سيلي نزنيد.

اقدامات پيشگيرانه و درماني غش:

1-فشار خون خود را تحت كنترل درآورده و بطور منظم آن را چك كنيد.
2-بطور منظم ورزش كنيد.
3-آب و مايعات زياد در طي روز بنوشيد.
4-حبوبات، دانه هاي كامل، مغزها، سبزيجات و ميوه ها را بيشتر در رژيم غذايي خود بگنجانيد.
5- به ياد داشته باشيد كه مصرف نمك هرگز نبايد از رژيم غذايي شما حذف گردد وتنها بايستي محدود شود.
6-از مصرف الكل، چاي وقهوه خودداري كنيد.
7-غذاهاي آماده وسرخ كرده كمتر مصرف كنيد.
8-روزه نگيريد.
9-فعاليت شديد بدني نداشته باشيد.
10-وزن خود را تحت كنترل در آوريد.
11-استرس و اضطراب نداشته باشيد و تكنيكهاي تن آرامي را بياموزيد.
12-از گرسنگي و خستگي شديد پرهيز كنيد.
13-از تغيير وضعيت ناگهاني بدن خودداري كنيد. بطور آهسته و آرام از وضعيت خوابيده و يا نشسته به حالت ايستاده در آييد.
14-از برخي داروها همچون ادرار آور ها استفاده نكنيد.
15-از به تن كردن لباسهايي كه در ناحيه گردن تنگ مي باشند خودداري كنيد.
16-از ايستادن طولاني مدت و بدون حركت خودداري كنيد.
17-هنگامي كه قصد داريد به اطراف بچرخيد تمام بدن خود را يكجا برگردانيد و نه تنها سر خود را.
18-مخلوط شيرين بيان ونمك فشار خون را افزايش مي دهد (افراد مبتلا به پر فشاري خون، بيماريهاي كليوي، باردار و داراي سطح پايين پتاسيم نبايستي شيرين بيان مصرف كنند)
19-اگر احساس كرديد كه بزودي غش خواهيد كرد فورا بنشينيد و به جلو خم شويد ويا بروي زمين دراز بكشيد.
20-چنانچه غش در اثر افت غلظت قند خون ايجاد شده باشد به فرد شربت آب قند، عسل، شكلات، آب ميوه و يا آب نبات بدهيد.

مطالب مرتبط