معمولا مراجعه به دكتر زنان را مخصوص زنان ميدانيم، اما گاهي در مطب اين مختصصان دختراني با سنين پايين نيز مشاهده ميكنيم كه با چهرههايي نگران در انتظار ديدار پزشك هستند يا با مادراني مواجه ميشويم كه در صورت بروز مشكلي در دختران نوجوان خود با اين تصور كه پزشك مخصوص زنان است، به اين متخصص مراجعه نميكنند و دست به خود درماني ميزنند و مشكلات را براي دختر نوجوان خود دوچندان ميكنند.
به گفته دكتر هايده سميعي، جراح و متخصص زنان، در گروه دختران مسائلي مثل ناهنجاريهاي ظاهري دستگاه تناسلي، ضربهها و تصادفات، صدمات ناشي از كششهاي غيرمعمول، پارگيهاي ناشي از شكستگي لگن و تجاوزات جنسي، بيماريهاي ناحيه خارجي تناسلي مثل التهابات و عفونتهاي خارجي تناسلي، ترشحات واژينال و احيانا خونريزيهاي تناسلي، بلوغ زودرس، بلوغ ديررس، دوجنسي بودن و مواجهه روحي ـ رواني دختران با مساله تغييرات جسمي و جنسي ثانويه در زمان بلوغ، دردهاي ضمن قاعدگي، اختلالات قاعدگي و پارهاي از عوارض بلوغ مثل جوشهاي فراوان صورت و ريزش مو يا رويش موهاي زائد و در مواردي مشكلات ادراري باعث ميشوند كه دختران به متخصص زنان مراجعه كنند.
بيماريهاي دخترانه
دكتر سميعي در بررسي بيماريهاي زنانه كه ممكن است در دختران ايجاد مشكل كند، ميگويد: بعضي كودكان به طور مادرزادي دچار تومورهاي عروقي به نام همانژيوم هستند كه در دختران بيشتر از پسران ديده ميشود، همچنين چسبندگي لبهاي كوچك اندام تناسلي يك ناهنجاري مادرزادي ساده است و امكان ايجاد عفونتهاي ادراري بيشتري را در دوران كودكي فراهم ميآورد كه كاملا درمانپذير است. گاهي كيستهاي ساده يا ناشي از غدد موجود در ناحيه تناسلي هم باعث بهم ريختگي آناتوميك ناحيه تناسلي ميشود كه بايد درمان شود.
عضو هيات علمي دانشگاه تهران ادامه ميدهد: معمولا ترشحات و خونريزي واژينال در دختران زير سنين بلوغ ديده نميشود، اما به دليل كوتاه بودن طول واژن در آنها، نازك بودن مخاط آن به دليل فقدان هورمون زنانه استروژن در بدن كودك و وضعيت آناتوميك خاص ناحيه تناسلي كه با افراد بالغ تفاوت دارد و ارتباط و نزديكي بيش از حد اين بخش با مقعد، پيوسته در معرض آلودگي و عفونت است كه اگر بهداشت دختران بخوبي رعايت نشود، موجب التهابات اين ناحيه شده و منجر به ترشحات و گاهي خونريزي ميشود.
دكتر سميعي ميافزايد: پس از شروع قاعدگيهاي دختران به دليل عدم تكامل كافي محور تحريك هورموني از مغز تا تخمدان در سالهاي نخستين، امكان بروز سيكلهاي بدون تخمكگذاري وجود دارد كه خود ميتواند منجر به خونريزيهاي بيش از معمول يا برعكس عدم خونريزي براي چند ماه شود، بنابراين اختلال قاعدگي يك دختر در سالهاي اول پس از بلوغ اكثرا مساله مهمي نيست و حتي اگر آسيب جسمي چون كمخوني ايجاد نكند، نياز به درمان هم ندارد،بلكه فقط بايد بررسي شود تا مسائل غيرطبيعي چون كيستها، تومورها، اختلالات دخيل هورموني مستقيم يا غيرمستقيم رد شوند.
وي ميگويد: دردهاي ضمن قاعدگي كه در حد يك روز ابتدايي قاعدگي باشد طبيعي است، ولي اگر 3 روز يا بيشتر ادامه داشت احتمال بيماري ديگري وجود دارد كه بايد بررسي و درمان شود، چرا كه غير از آزار باليني، عوارضي چون چسبيدگي لگني و نازايي در آينده ميتواند داشته باشد.
ديدار با متخصص
دكتر سميعي معتقد است اگر مشكل خاصي براي دختران وجود نداشته باشد، نيازي به ديدار متخصص زنان نيست، اما بهتر است در زمان بلوغ يك مشاوره پزشكي براي دختران با متخصص زنان در حضور والدين وي گذاشته شود.
در اين مشاوره غير از جنبههاي آناتوميك، فيزيولوژيك و روحي مساله بلوغ و شروع يك زندگي جديد جسمي و روحي، معاينه دقيق ناحيه تناسلي و بررسي تظاهرات ثانويه جنسي البته با در نظر گرفتن ملاحظات خاص دختران انجام ميگيرد تا از سلامت دختر يا احيانا مسائل غير طبيعي وي آگاه شويم. بهتر است بخشي از مشاوره هم بهتنهايي بين پزشك و دختر نوجوان صورت گيرد تا نوجوان بتواند با پزشك راحتتر گفتگو كند. به گفته دكتر سميعي، دختراني كه اختلالات قاعدگي دارند، آنهايي كه به ناهنجاريهاي مادرزادي ناحيه تناسلي دچارند و دختراني كه احساس ميكنند مسالهاي غيرطبيعي اعم از ترشحات يا خونريزي دارند، بايد هر چه زودتر به متخصص مراجعه كنند.
مراقبتها و آموزشها
مراقبتهاي بهداشتي مثل شستشو و خشك نگه داشتن ناحيه تناسلي پس از دستشويي رفتن را بايد از كودكي به دختران آموزش داد. به گفته دكتر سميعي شستشوي مرتب ناحيه تناسلي در دوران قاعدگي در دوران نوجواني نيز مهم است كه بعضي باورهاي غلط در جامعه آنرا مضر ميدانند و بايد گفت كه كاملا برعكس است و به دليل آلودگي بدن به ترشحات و خون قاعدگي انجام آن لازم بوده و از آلودگيها و تحريكات پوستي ثانويه جلوگيري ميكند. از توصيههاي ديگر به دختران نوجوان عدم استفاده از لباسهاي تنگ و پلاستيكي است، چرا كه اين نوع لباسها از عبور هوا جلوگيري ميكنند و باعث بروز عفونتهاي قارچي ميشوند. اين متخصص تاكيد ميكند كه بايد به نوجوان از چگونگي ترشحات نرمال واژينال كه در خانمهاي بالغ وجود دارد، اطلاعات كافي داد تا دختران تازه بالغ وجود ترشحاتي را كه كاملا طبيعي هستند با موارد بيماري اشتباه نكنند، چرا كه به دنبال آن دست به خوددرمانيهايي از قبيل روي آوردن به شويندهها يا پمادهاي ضدقارچ و ضدميكروبي ميزنند كه خود به دليل تغييراتي كه در PH و ميكروبهاي نرمال واژن و ناحيه تناسلي ميدهند، زمينه را براي عفونتها بخصوص قارچها آماده ميكنند.
